Napady paniki – skąd się biorą i jak je zatrzymać?

Zespół lęku napadowego (ataki paniki) to zaburzenie, które dezorganizuje życie i znacznie obniża jego komfort. Może dotknąć każdego, często w najmniej oczekiwanym momencie. Warto wiedzieć, jak poradzić sobie doraźnie i kiedy szukać specjalistycznej pomocy.

Jak rozpoznać napad paniki – czy to na pewno nie serce?

Objawy występujące podczas ataku paniki mogą do złudzenia przypominać te towarzyszące zawałowi serca. Wielu pacjentów – szczególnie podczas pierwszego epizodu – obawia się o swoje zdrowie i życie. Jeśli zdarzyło Ci się doświadczyć takiego napadu i martwisz się, że w razie kolejnego znów nie będziesz mieć pewności, czy to nie problem z sercem, sprawdź najważniejsze różnice.

Zawał serca	Atak paniki
Dolegliwości zaczynają się nagle lub narastają powoli i nie ustępują samoistnie.	Objawy nasilają się przez kilka minut i maksymalnie po kilkudziesięciu same mijają.
Ból jest piekący, przypomina ucisk, zwykle jest zlokalizowany za mostkiem.	Ból przypomina kłucie, może zmieniać lokalizację.
Ból może promieniować np. do żuchwy.	Zwykle ból utrzymuje się w obrębie klatki piersiowej.
Do częstych objawów dodatkowych należą zimne poty, dolegliwości ze strony żołądka, bladość.	Towarzyszące symptomy to poczucie depersonalizacji, derealizacji, a także potrzeba ucieczki.

Dlaczego napady paniki wracają?

Pacjenci z lękiem napadowym wiedzą, że ataki paniki mają tendencję do nawracania. Dlaczego? 

• Głównym powodem jest mechanizm błędnego koła, określany przez psychologów jako „lęk przed lękiem”. Osoba, która doświadczyła jednego napadu, zaczyna przewidywać, że pojawi się kolejny, przez co staje się bardziej czujna na sygnały z ciała. Podnosi się także u niej poziom hormonów stresu, co zwiększa ryzyko kolejnych epizodów.
• Do nawracania ataków przyczynia się też, częste wśród osób zmagających się lękiem, unikanie. Ucząc mózg, że tylko uniknięcie danej sytuacji pozwoli zapobiec panice, z dużym prawdopodobieństwem zapewniamy sobie kolejny atak lęku, gdy tej sytuacji uniknąć się nie da.

Co robić podczas ataku paniki?

Jeśli zdarza Ci się doświadczać ataków napadu paniki, przydatne będą dla Ciebie wskazówki, jak pomóc sobie w razie kolejnego epizodu:

1. Skup się na czymś poza Twoim ciałem. Często stosowaną metodą jest „5-4-3-2-1”. Znajdź 5 rzeczy, które widzisz, 4, których możesz dotknąć, 3, które słyszysz, 2, które odbierasz węchem i 1, którą właśnie smakujesz. Licz od 100 do 1. Wymieniaj imiona na kolejne litery alfabetu. Chodzi o to, by odwrócić uwagę od lęku.
2. Obserwuj swój oddech. Nie zmieniaj go, tylko obserwuj, nazywając w myślach wdechy i wydechy.
3. Możesz spróbować oddychać do papierowej torebki. Pomaga to przywrócić równowagę gazową w organizmie, co zmniejsza zawroty głowy i uczucie odrealnienia.

Kiedy napady paniki wymagają leczenia u specjalisty?

Pojedynczy atak lęku może zdarzyć się każdemu, szczególnie w sytuacji silnego stresu czy po użyciu środków psychoaktywnych. Jeśli po pojedynczym epizodzie wracasz do normalnego funkcjonowania, zwykle nie ma się czym martwić.

Do psychologa warto się natomiast zgłosić w przypadku, gdy:

• napady powtarzają się, zwiększa się ich częstotliwość,
• zaczynasz unikać sytuacji związanych z wcześniejszym lękiem,
• towarzyszy Ci obawa przed kolejnymi atakami paniki,
• lęk dezorganizuje Twoje codzienne życie.