Fobia społeczna – czym różni się nieśmiałość od choroby?

Fobia społeczna, zaburzenie polegające na odczuwaniu lęku w sytuacjach społecznych, dotyczy nawet do 10% dorosłej populacji. Może utrudniać codzienne funkcjonowanie, prowadząc do unikania sytuacji towarzyskich, wystąpień publicznych, a nawet jedzenia w obecności innych ludzi. Warto wiedzieć, po czym ją rozpoznać i kiedy podjąć leczenie.

Czym jest fobia społeczna i skąd się bierze?

Fobia społeczna to jedno z powszechnie występujących zaburzeń o charakterze lękowym. Jej głównym komponentem emocjonalnym jest obawa przed byciem ocenianym i kompromitacją. Lęk może dotyczyć wszystkich sytuacji społecznych lub tylko konkretnych, np. jedzenia w miejscu publicznym.

Podłoże zaburzenia jest złożone. Uważa się, że za jej rozwojem stoją zarówno predyspozycje genetyczne i temperamentalne, jak i społeczne uczenie się (w wyniku własnych przykrych doświadczeń lub obserwowania ich u kogoś innego).

Objawy fobii społecznej – jak odróżnić ją od zwykłej nieśmiałości?

Choć osoby nieśmiałe funkcjonują nieco podobnie do tych, które cierpią na fobię społeczną, istnieje kilka elementów, które pozwalają różnicować „zwykłą” nieśmiałość od zaburzenia.

Nieśmiałość	Fobia społeczna
W sytuacji społecznej dyskomfort, umiarkowane skrępowanie.	Silny lęk (aż do napadu paniki) w sytuacjach społecznych lub nawet w oczekiwaniu na nie.
Osoba zwykle decyduje się na udział w sytuacjach społecznych mimo tremy.	Silne unikanie sytuacji lękotwórczych – rezygnacja z wyjść, zmiana pracy itp.
Krótkotrwałe, lekkie objawy fizyczne, np. przyspieszone bicie serca.	Intensywne objawy somatyczne: potliwość, drżenie rąk, duszności itp.
Może powodować dyskomfort, ale zwykle nie wpływa w istotnym stopniu na życie.	Często całkowicie blokuje normalne funkcjonowanie, wyłącza z życia, izoluje.

Czy fobia społeczna mija sama z wiekiem?

Niekiedy można się spotkać z tezą, jakoby lęk społeczny, który rozpoczął się w okresie dzieciństwa lub pokwitania, mógł przeminąć z wiekiem. W większości przypadków nie jest to jednak prawda. 

Najczęściej fobię społeczną diagnozujemy pomiędzy wiekiem nastoletnim a trzydziestym rokiem życia. Szanse, że doświadczający silnego lęku społecznego osiemnastolatek po kilku latach zacznie funkcjonować inaczej, są znikome, a próba „przeczekania” często kończy się pogorszeniem sytuacji. Jak większość zaburzeń lękowych, fobia społeczna ma charakter przewlekły i w przypadku zaniedbania leczenia często ulega utrwaleniu. Dodatkowo może to prowadzić do rozwoju powikłań w postaci depresji, lęku uogólnionego czy uzależnień.

Jak wygląda leczenie fobii społecznych u psychologa? FAQ

Jakie nurty terapeutyczne są stosowane?

Za najskuteczniejsze podejście w leczeniu fobii społecznej uważa się terapię poznawczo-behawioralną, która skupia się głównie na modyfikowaniu zniekształconych negatywnych przekonań na własny temat.

Czy psycholog pomoże mi na dobre pozbyć się lęku społecznego?

Dobrze przeprowadzona psychoterapia w połączeniu z własną pracą pacjenta jest skuteczna i pozwala w dużym stopniu usunąć objawy i przywrócić normalne funkcjonowanie.

Czy oprócz psychologa trzeba iść do psychiatry?

To zależy od sytuacji. Nie zawsze jest taka konieczność, ale w przypadku nasilonych objawów leki mogą pomóc zredukować objawy i rozpocząć pracę z psychologiem.