Zaburzenia lękowe – kiedy strach przestaje być normalny?
Zaburzenia lękowe należą do najczęściej diagnozowanych problemów natury psychologicznej. Szacuje się, że w ciągu swojego życia zostanie nimi dotkniętych nawet ok. 30% osób, a biorąc pod uwagę współczesne tempo życia i brak poczucia przewidywalności świata, odsetek ten będzie rósł. Dowiedz się, po czym poznać, że u Ciebie lub bliskiej osoby rozwijają się zaburzenia lękowe oraz jak możesz reagować.
Czym są zaburzenia lękowe i jak je rozpoznać?
Zaburzenia lękowe to grupa zaburzeń psychicznych, których głównym objawem jest występowanie przewlekłego, nasilonego niepokoju, jednak bez realnego zagrożenia. Są diagnozowane:
- we wszystkich grupach wiekowych (najczęściej jednak w dzieciństwie, okresie dorastania i u młodych dorosłych),
- częściej u kobiet niż u mężczyzn,
- częściej w przypadku osób nadużywających substancji psychoaktywnych,
- u pacjentów predysponowanych genetycznie,
- częściej u osób, które doświadczają przewlekłego stresu lub przeżyły wydarzenia traumatyczne.
Z uwagi na istnienie różnych form zaburzeń lękowych, trudno mówić o ogólnych, wspólnych objawach. Istnieją jednak symptomy, które z pewnością powinny skłonić Cię do konsultacji ze specjalistą. Należą do nich m.in. niewspółmierny do realnej sytuacji niepokój, ciągłe napięcie, nadmierne obawy o zdrowie lub bezpieczeństwo, „gonitwa myśli”, trudności z koncentracją, unikanie konkretnych sytuacji, zaburzenia snu.
Rodzaje zaburzeń lękowych – fobie, napady paniki, lęk społeczny
W zależności od stosowanej klasyfikacji, pod pojęciem zaburzeń lękowych kryje się kilka różnych diagnoz. Oto najbardziej charakterystyczne objawy poszczególnych zaburzeń lękowych.
| Zaburzenie lękowe | Najczęstsze objawy |
| Lęk uogólniony | uporczywy, niezwiązany z konkretnym czynnikiem niepokójprzewlekłe zwiększone napięcie mięśniowedrażliwość |
| Fobie specyficzne | silny lęk dotyczący konkretnych sytuacji lub obiektówaktywne unikanie obiektu fobii |
| Lęk napadowy z agorafobią | irracjonalna obawa przed niemożnością szybkiego opuszczenia sytuacji lub uzyskania pomocyataki paniki z kołataniem serca, zawrotami głowy, uczuciem duszności, nadmiernym poceniem |
| Zespół lęku napadowego bez agorafobii | nawracające objawy paraliżującego lęku z objawami somatycznymibrak uchwytnej przyczyny napadu paniki |
| Fobia społeczna | katastroficzne myśli dotyczące bycia ocenianymunikanie sytuacji społecznych (np. wystąpień publicznych) |
| Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne | niepokojące, niechciane myśliprzymus wykonywania określonych czynności, które mają zapobiec potencjalnym nieszczęściom lub złagodzić natrętne myśli |
| Zaburzenie po stresie traumatycznym (PTSD) | uporczywe wspomnienia dotyczące traumatycznych wydarzeńunikanie miejsc, ludzi, sytuacji kojarzących się z urazem |
| Lęk separacyjny | nadmierny, nieadekwatny lęk dotyczący rozdzielenia z ważną osobą (zwykle rodzicem) lub nieszczęścia, które może się tej osobie przydarzyć |
Czy zaburzenia lękowe mijają same?
Nie, zaburzenia lękowe zazwyczaj nie przemijają samoistnie. Przeciwnie, nieleczone mogą się pogłębiać i rozszerzać na kolejne obszary życia. W przypadku zaobserwowania objawów warto więc możliwie szybko skonsultować się z psychologiem lub psychiatrą.
Podstawową metodą leczenia jest psychoterapia (najczęściej poznawczo-behawioralna), a w sytuacji, gdy symptomy utrudniają codzienne funkcjonowanie i pracę terapeutyczną, pomocne są leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne.
Jak wygląda leczenie zaburzeń lękowych u psychologa?
Zajmujący się leczeniem zaburzeń lękowych psycholog (najlepiej, by był to certyfikowany psychoterapeuta) zwykle proponuje terapię poznawczo-behawioralną. Wspiera pacjenta w rozpoznawaniu i modyfikowaniu destrukcyjnych przekonań, pomaga bezpiecznie konfrontować się z lękiem i budować metody skutecznego radzenia sobie z nim. Psycholog może również zaproponować takie techniki redukujące napięcie jak trening oddechowy czy wizualizacje.